Đọc thử “Đội lốt da vàng”

ĐỘI LỐT DA VÀNG

Rebecca F. Fuang – LAM VŨ dịch

NHÀ XUÂT BẢN LAO ĐỘNG

 

Một

Vào đêm chứng kiến cái chết của Athena Liu, chúng tôi đang ăn mừng hợp đồng của cậu ấy với Netflix.

Trước hết, để câu chuyện này có nghĩa, bạn cần biết hai điều về Athena:

Điều thứ nhất, cậu ấy có tất cả: hợp đồng xuất bản nhiều cuốn sách với một đơn vị lớn ngay sau khi tốt nghiệp, bằng thạc sĩ chương trình sáng tác mà ai cũng đã được nghe danh, bản lý lịch làm việc ở những chương trình nghệ sĩ lưu trú đầy danh giá, và danh sách đề cử giải thưởng dài hơn cả danh sách đi chợ của tôi. Ở tuổi hai mươi bảy, cậu ấy đã ra mắt ba cuốn tiểu thuyết, cuốn sau lại thành công hơn cuốn trước. Đối với Athena, hợp đồng với Netflix không phải một sự kiện đổi đời, mà chỉ là một thành tựu khác, một trong những bổng lộc cộng thêm mà cậu ấy gom về trên con đường trở thành ngôi sao sáng giá của văn đàn kể từ sau tốt nghiệp.

Điều thứ hai, có lẽ là hệ quả của điều thứ nhất, cậu ấy hầu như không có bạn. Nhà văn ở tuổi chúng tôi – những người còn non trẻ, mới nổi, đầy tham vọng đang chạm ngưỡng ba mươi – thường đi theo đàn. Bạn có thể thấy dấu vết bè lũ này trên khắp mạng xã hội – các nhà văn điên đảo vì những đoạn trích chưa xuất bản của nhau (TÔI CUỒNG BẢN THẢO NÀY QUÁ THÔI!), hét ré lên vì những màn tiết lộ bìa sách (BÌA ĐẸP QUÁ TÔI CHẾT MẤT THÔI!!!), và đăng những bức hình tự chụp cả nhóm đang vui vẻ ở những buổi giao lưu văn chương khắp toàn cầu. Nhưng Instagram của Athena không có hình của bất kỳ ai khác. Cậu ấy thường đăng tin cập nhật tình hình sự nghiệp và những câu đùa hóm hỉnh cho bảy mươi nghìn người theo dõi cùng được hay, nhưng chẳng mấy khi cậu ấy @ bất kỳ ai. Cậu ấy không khoe tên những người nổi tiếng, không trích bài quảng cáo hay giới thiệu sách của đồng nghiệp, không công khai hùa cùng lối hành xử phô trương tuyệt vọng mà các nhà văn trẻ mới chập chững vào nghề vẫn đang làm. Suốt thời gian quen Athena, tôi chưa từng nghe cậu ấy nhắc đến tên của bất kỳ người bạn thân nào khác ngoài tôi.

Tôi thường nghĩ đơn giản chỉ là cậu ấy thờ ơ. Athena đang thành công một cách lố bịch và ngớ ngẩn, nên cũng dễ hiểu nếu cậu ấy không muốn hùa cùng với lũ phàm nhân. Có thể đoán rằng Athena chỉ nói chuyện với những người có tích xanh và những nhà văn bán chạy khác, những người có thể mua vui cho cậu ấy bằng những nhận xét tinh tế về tình hình xã hội hiện đại. Athena không có thời gian để làm bạn với những người vô sản.

Nhưng những năm gần đây, tôi lại có một giả thiết khác, đó là mọi người cảm thấy khó lòng chịu nổi cậu ấy, cũng như tôi đang cảm thấy. Sau cùng thì, thật khó để làm bạn với một người giỏi hơn mình về tất cả mọi mặt. Có lẽ không ai chịu nổi Athena vì họ không thể chịu đựng cảm giác thất bại không ngừng khi so sánh với cậu ấy. Có lẽ tôi đang ở đây vì tôi thảm hại vậy đó.

Nên tối hôm ấy, chỉ có tôi và Athena đang ngồi trong quán bar ồn ào có giá cắt cổ trên tầng thượng ở Georgetown. Cậu ấy ngửa cổ tu những ly cocktails như thể cậu ấy có nghĩa vụ phải chứng minh mình đang rất vui vẻ, còn tôi thì đang uống để bịt miệng ả khốn trong tôi, kẻ đang ước giá như cậu ấy chết quách cho rồi.

Athena và tôi chỉ tình cờ thành bạn. Chúng tôi đã sống cùng tầng ở Yale vào năm thứ nhất, và vì cả hai đều biết mình muốn trở thành nhà văn kể từ khi bắt đầu có tri giác nên chúng tôi đã cùng học tất cả các lớp sáng tác ở trường. Chúng tôi đã đăng những mẩu truyện ngắn trên cùng các tạp chí văn học thuở khởi đầu sự nghiệp, và, vài năm sau khi tốt nghiệp, đã chuyển đến cùng một thành phố – Athena nhận được học bổng của chương trình nghiên cứu sinh danh giá ở Georgetown, nơi các giảng viên, theo lời đồn, đã quá ấn tượng với bài thỉnh giảng của cậu ấy tại Đại học Hoa Kỳ nên đã lập ra một vị trí giảng dạy sáng tác chỉ dành riêng cho cậu ấy ở khoa Anh ngữ, còn em họ của mẹ tôi thì sở hữu một căn hộ ở Rosslyn và sẵn sàng cho thuê với giá chỉ bằng tiền điện nước, nếu tôi chịu tưới cây giúp dì ấy. Chúng tôi chưa từng trải qua bất cứ chuyện gì như sự giác ngộ của những tâm hồn đồng điệu, hay những tổn thương sâu sắc chung – chúng tôi chỉ đơn giản là luôn có mặt cùng một chỗ, làm cùng một việc, nên khá tiện để làm thân.

Nhưng dù chúng tôi có cùng một xuất phát điểm – lớp Tiểu Thuyết Ngắn Dành Cho Người Mới của Giáo sư Natalia Gaines – sự nghiệp của chúng tôi lại rẽ theo những hướng hoàn toàn khác nhau sau khi tốt nghiệp.

Tôi đã viết cuốn tiểu thuyết đầu tay trong cơn dâng trào cảm hứng vào năm đang làm việc cho Dạy Học Vì Nước Mỹ và cảm thấy cực kỳ nhàm chán. Mỗi ngày sau giờ làm, tôi lại về nhà và tỉ mẩn phác thảo câu chuyện tôi vẫn hằng muốn kể, từ khi còn là một con nhóc: câu chuyện thành niên diệu kỳ, đầy màu sắc và ý nhị về nỗi đau, sự mất mát và tình chị em, có tên Phía Trên Ngọn Sung Dâu. Sau khi mở lời với gần năm mươi văn phòng đại diện mà chẳng gặp chút may mắn nào, cuốn tiểu thuyết đã được một công ty nhỏ tên Evermore chấp nhận trong cuộc kêu gọi bản thảo công khai. Tiền nhuận bút có vẻ là một khoản kếch xù đối với tôi hồi ấy – mười nghìn đô trả trước và phí tác quyền sau khi đã bán hết khoản này – nhưng đó là trước khi tôi biết Athena đã nhận được số tiền sáu con số cho tiểu thuyết đầu tay của cậu ấy với Penguin Random House.

Ba tháng trước khi sách của tôi được in, Evermore đã đánh tháo. Bản quyền đã được trả lại cho tôi. Phi thường thay, đại diện của tôi – người đã ký với tôi sau khi tôi nhận được đề nghị ban đầu của Evermore – liền bán bản quyền cho một trong năm nhà xuất bản lớn với khoản trả trước hai mươi nghìn đô – một “thương vụ tốt” theo như thông cáo của Publishers Marketplace. Có vẻ cuối cùng tôi cũng đã phất, rằng mọi ước nguyện về danh vọng và thành công cũng đã sắp trở thành hiện thực, đến khi ngày xuất bản gần kề, và đợt in đầu tiên đã giảm từ mười nghìn bản xuống còn năm nghìn bản, chuyến giới thiệu sách ở sáu thành phố đã giảm còn ba điểm trong vùng DMV (note: tên gọi tắt của quận Columbia, Maryland và Virginia), và lời hứa trích dẫn của các nhà văn nổi tiếng đã không thành hiện thực. Sách của tôi không được in lần hai. Tổng số bán có lẽ chỉ chừng hai, ba nghìn cuốn. Biên tập viên của tôi đã bị sa thải trong đợt cắt giảm biên chế vẫn thường xảy ra mỗi khi nền kinh tế suy thoái, và tôi bị chuyển giao cho một gã có tên Garret, người có vẻ chẳng mấy bận tâm đến tiểu thuyết của tôi, tới độ tôi thường tự hỏi có phải anh ta đã quên béng sự tồn tại của tôi rồi không.

Nhưng đó là chuyện thường tình, mọi người đều nói với tôi như vậy. Ai chẳng có bước khởi đầu tồi tệ. Các nhà xuất bản Là Vậy Đấy. Ở New York lúc nào cũng bận rộn, các biên tập viên và chuyên viên truyền thông phải làm việc quá sức, lại không được trả lương xứng đáng, nên mắc lỗi như cơm bữa. Cỏ nhà bên không bao giờ xanh hơn. Tác giả nào cũng ghét bản sách in của mình. Không có câu chuyện Lọ Lem nào hết, chỉ có sự lao động vất vả, sự bền bỉ, và những nỗ lực lặp lại hòng đoạt lấy tấm vé vàng.

Vậy sao lại có những người một bước thành sao ngay trong lần thử đầu tiên? Sáu tháng trước khi tiểu thuyết đầu tay của Athena được ra mắt, cậu ấy đã có hai trang báo liền mặt to oành quyến rũ đăng trên một tạp chí xuất bản được nhiều người đọc, với dòng tít “Thiên tài mới của ngành xuất bản đã xuất hiện để kể những câu chuyện AAPI mà chúng ta cần nghe.” (Note: AAPI: Asian American and Pacific Islander – Người Mỹ Gốc Á và Người Dân Đảo Thái Bình Dương) Cậu ấy đã bán bản quyền ở ba mươi lãnh thổ khác nhau. Tác phẩm đầu tay của cậu ấy đã được ra mắt giữa những lời khen ngợi rầm rộ trên khắp các báo như New Yorker và New York Times, và nó đã nằm chễm chệ trong mọi danh sách bán chạy nhất suốt nhiều tuần. Mùa giải năm sau là chuyện đã ngã ngũ. Tác phẩm đầu tay của Athena – Âm Thanh và Tiếng Vọng – kể về một cô gái Mỹ gốc Hoa, người có khả năng triệu hồi hồn ma của tất cả những phụ nữ đã khuất trong gia đình – là một trong những tiểu thuyết hiếm hoi đứng giữa lằn ranh của giả tưởng tư biện và thương mại, nên cậu ấy đã gom về vô vàn đề cử cho giải Booker, Nebula, Hugo, và World Fantasy, hai trong số đó, cậu ấy đã chiến thắng. Đó là ba năm trước. Kể từ dạo ấy, Athena đã xuất bản thêm hai cuốn, và lời bình chung là cậu ấy chỉ ngày càng sắc sảo hơn.

Không phải Athena không có tài. Cậu ấy là một cây bút cực kỳ cừ khôi – tôi đã đọc tất cả tác phẩm của cậu ấy, và tôi không sân si đến mức không muốn thừa nhận những áng văn hay khi đọc chúng. Nhưng sự nổi danh của Athena rõ ràng không phải vì tài viết lách. Mà vì bản thân cậu ấy. Athena Liu, nói đơn giản, là quá ấn tượng. Đến cả tên cậu ấy – Athena Ling En Liu – cũng rất ấn tượng; làm tốt lắm, ông bà Liu, khi lựa chọn một cái tên đã kết hợp hoàn hảo tính cổ điển và sự hiếm lạ. Sinh ra ở Hồng Kông, lớn lên ở Sydney và New York, học các trường nội trú ở Anh, nên cậu ấy có giọng nước ngoài không ai đoán được vùng miền; cậu ấy cao và gầy dong dỏng, duyên dáng như cựu vũ công ba lê, da trắng ngần như sứ, và cặp mắt màu nâu to tròn với hàng mi dài cong cong khiến cậu ấy trông như Anne Hathaway phiên bản Tàu (không phải tôi phân biệt chủng tộc khi nói vậy – đã có lần Athena đăng ảnh cậu ấy chụp cùng “Annie” trên thảm đỏ của một sự kiện nào đó, bốn con mắt nai tơ của họ đặt cạnh nhau, với chú thích đơn giản, Sinh đôi!).

Thật khó tin. Cậu ấy đơn giản là thật khó tin.

Nên tất nhiên Athena đã nhận được mọi điều tốt đẹp, vì ngành này là thế đấy. Ngành xuất bản chọn ra kẻ chiến thắng – một người đủ quyến rũ, đủ trẻ và đủ ngầu, và, ôi, ai cũng nghĩ vậy cả, nên cứ nói thẳng ra đi, đủ “đa dạng” – rồi đổ hết tiền tài và nguồn lực cho kẻ ấy. Quá sức tùy tiện. Hoặc có lẽ không tùy tiện, nhưng nó hoàn toàn dựa vào các yếu tố chẳng liên quan gì đến sự sắc sảo của những áng văn. Athena – một cô gái da màu kỳ lạ, có xuất thân ngoại quốc, tốt nghiệp đại học Yale, và xinh xắn – đã được chọn bởi Những Kẻ Nắm Quyền. Trong khi đó, tôi chỉ là June Hayward tóc nâu, mắt nâu, đến từ Philly – và bất kể có nỗ lực tới mức nào, có viết hay đến đâu, tôi cũng không bao giờ có thể trở thành Athena Liu.

Tôi cứ ngỡ giờ này cậu ấy đã bay ra khỏi quỹ đạo của tôi. Nhưng những dòng tin nhắn thân thiện vẫn không ngừng được gửi tới – hôm nay cậu viết thế nào? đã đủ số từ mục tiêu hay chưa? chúc may mắn với hạn nộp bản thảo của cậu nhé! – và những lời rủ rê cũng vậy: margarita khuyến mãi tại El Centro, bữa sáng muộn ở Zaytinya, thi ngâm thơ trên phố U. Tình bạn của chúng tôi hời hợt, dạng tình bạn có thể dành rất nhiều thời gian bên nhau nhưng không cần phải biết quá nhiều về đối phương. Tôi vẫn không rõ cậu ấy có anh chị em hay không. Chưa bao giờ cậu ấy hỏi về đám bạn trai của tôi. Nhưng chúng tôi vẫn tiếp tục hẹn hò, vì rất tiện khi cả hai chúng tôi đều ở DC, chưa kể càng về già càng khó để kiếm bạn.

Tôi thực sự không biết vì sao Athena lại thích tôi. Lúc nào cậu ấy cũng ôm tôi khi gặp mặt. Cậu ấy nhấn thích các bài viết trên mạng xã hội của tôi ít nhất hai lần mỗi tuần. Chúng tôi đi uống cùng nhau ít nhất hai tháng một lần, và phần lớn đều do cậu ấy rủ. Nhưng tôi không biết mình có gì để cho cậu ấy – tôi không đủ tầm ảnh hưởng, sự nổi tiếng, hay các mối quan hệ để cậu ấy phải dành thời gian cho tôi.

Trong thâm tâm, tôi vẫn luôn ngờ rằng Athena thích sự bầu bạn của tôi vì tôi không thể cạnh tranh với cậu ấy. Tôi hiểu thế giới của cậu ấy, nhưng tôi không phải một mối đe dọa, và những thành tựu của cậu ấy thật xa khỏi tầm với của tôi, nên cậu ấy chẳng cần cảm thấy áy náy khi ré thẳng vào mặt tôi và khoe mẽ những thành tựu ấy. Chẳng phải ai cũng muốn có một người bạn không bao giờ có thể thách thức sự ưu việt của chúng ta, vì họ biết đó là một việc vô nghĩa hay sao? Chẳng phải ai cũng muốn có một người bạn để đối xử như một chiếc bao cát hay sao?

“Đâu thể nào tệ thế”, Athena nói. “Tớ chắc rằng ý của họ là sẽ rời lịch phát hành bản bìa mềm chừng vài tháng.”

“Không phải tạm hoãn”, tôi nói. “Hủy hẳn rồi. Brett đã nói với tớ rằng họ… không thể sắp xếp được lịch in.”

Cậu ấy vỗ vai tôi. “Ôi, đừng lo lắng mà. Dù sao cậu cũng sẽ nhận được tiền tạm ứng nhiều hơn từ bản bìa cứng! Trong cái rủi còn có cái may phải không?”

Cậu thật dũng cảm khi nghĩ rằng tớ sẽ nhận được tiền tạm ứng. Tôi không nói ra điều ấy. Nếu bạn bảo với Athena rằng cậu ấy đang tỏ ra thiếu tế nhị, cậu ấy sẽ xin lỗi một cách quá đà, cường điệu, và điều đó còn khó chấp nhận hơn là việc cứ nuốt cho trôi cục tức.

Chúng tôi đang ở quán bar trên sân thượng Graham, ngồi trên chiếc ghế đôi nhìn về phía hoàng hôn. Athena đang ừng ực uống ly whiskey sour thứ hai, còn tôi đang uống ly pinot noir thứ ba. Chúng tôi lại huyên thuyên nhắc đến chủ đề nhàm chán về các vấn đề của tôi với đơn vị xuất bản, một việc khiến tôi hối hận, vì mọi việc Athena nghĩ là sự an ủi hay lời khuyên đều có vẻ như đang xát muối vào vết thương của tôi.

“Tớ không muốn làm phật ý Garret”, tôi nói. “Thực lòng, tớ nghĩ anh ta đang trông đợi đến lúc được hủy hợp đồng để khỏi mất công thêm với tớ.”

“Ôi, đừng đánh giá thấp bản thân như vậy mà”, Athena nói. “Chẳng phải anh ta đã mua tiểu thuyết đầu tay của cậu đó sao?”

“Nhưng anh ta đâu phải người mua”, tôi đáp. Lần nào tôi cũng phải nhắc cho Athena nhớ chi tiết này. Khi đụng đến các vấn đề của tôi, cậu ấy lại có não cá vàng – chuyện gì cũng phải nhắc đến hai, ba lần thì cậu ấy mới chịu nhớ. “Biên tập viên tiếp nhận bản thảo đã bị đuổi việc, rồi cục nợ ấy đã bị chuyển cho anh ta, cứ mỗi khi nói tới là tớ lại có cảm giác rằng anh ta chỉ đang làm đại khái cho qua.”

“Ôi, vậy thì, mặc xác anh ta đi”, Athena nói một cách vui vẻ. “Làm ly nữa nhé?”

Đồ uống ở quán này đắt đến ngớ ngẩn, nhưng cũng chẳng sao vì Athena là người trả tiền. Athena luôn là người trả tiền; và giờ, tôi đã ngừng đề nghị trả. Tôi nghĩ Athena chưa bao giờ thực sự hiểu khái niệm của “đắt đỏ” và “không đắt đỏ”. Cậu ấy đã nhảy từ Yale đến chương trình thạc sĩ được chi trả hoàn toàn rồi đến số dư tài khoản vài trăm nghìn đô. Có lần, khi tôi kể với cậu ấy rằng công việc cho người mới trong ngành xuất bản ở New York chỉ kiếm được chừng ba lăm nghìn đô mỗi năm, cậu ấy chớp mắt nhìn tôi và hỏi, “Vậy là nhiều hay ít?”

“Tớ sẽ uống thêm một ly malbec”, tôi nói. Nó có giá mười chín đô.

“Có ngay đây cưng.” Athena đứng dậy và thong thả bước đến quầy bar. Nhân viên pha chế mỉm cười với Athena rồi cậu ấy thốt lên trong kinh ngạc, đưa tay che miệng như thể cậu ấy là Shirley Temple. Có vẻ một trong số những anh chàng đang ngồi ở quầy bar đã gửi tặng cậu ấy một ly champagne. “Phải, tụi em đang ăn mừng.” Tiếng cười hồ hởi thanh nhã của cậu ấy trôi trên tiếng nhạc. “Nhưng em có thể lấy thêm một ly cho bạn em được không? Em tự trả nhé?”

Chẳng ai tặng champagne cho tôi cả. Nhưng đó là chuyện bình thường. Athena luôn nhận được vô vàn sự chú ý mỗi khi chúng tôi ra ngoài – nếu không phải từ những độc giả hồ hởi muốn xin chụp ảnh và chữ ký thì cũng từ những nam thanh nữ tú đang nghĩ rằng cậu ấy thật lộng lẫy. Còn tôi ư, tôi vô hình.

Về tác giả R. F . Fuang và các tác phẩm nổi tiếng khác của cô (Bấm vào link)

Giới thiệu sách “Đội lốt da vàng” (Bấm vào link)